راهنمای شاخص های کتاب سنجی
ابزارهای کمی برای مطالعه و ارزیابی پژوهش
هدفِ این کتاب جمع آوری شاخص های کتاب سنجی در قالبِ یک دایره المعارف است؛ امید
است که کتابِ پیش رو بتواند به این هدف دست یابد و تمامیِ شاخص های پیشنهادی در ادبیات
کتاب سنجی را پوشش دهد. سازمانِدهی دانش1، نه تنها مجموعه ای از حقایق - ذخیره ای از اطلاعات
- را فراهم می آورد؛ بلکه به رشدِ دانش کمک می نماید. سازماندهی دانش، خود یکی از راه های انجام
پژوهش است. در مورد هدف نهایی یک راهنمای دایره المعارف این عبارت درست است : "در حقیقت،
سازماندهیِ دانش، از )فرایند( تولیدِ آن جدا نیست."
در این کتاب تلاش می شود تا شاخص های کتاب سنجی مورد علاقه مشترکِ میانِ تمامِ بازیگرانِ
جوامعِ علمی که برای تجزیه و تحلیل و توصیفِ فعالیت های پژوهشی و به منظورِ ارزیابیِ پژوهشی
استفاده می شوند مدنظر قرار گیرد. کتابِ راهنمای شاخص های کتاب سنجی تعاریف، فرمول ها،
الگوریتم ها و نظراتِ کوتاه درخصوصِ شاخص های کتاب سنجیِ شناخته شده در ادبیات را که در
سطوح مختلف تعریف شده اند، برای پژوهشگران، گروه هایی از نویسندگان، مؤسسات و کشورها
جمع آوری می کند. تمامیِ تعاریف به ترتیبِ حروفِ الفبا، سازماندهی شده اند و تلاشِ فراوانی
درخصوصِ یکسان سازیِ نمادها برای افزایشِ قابلیتِ مقایسه و درکِ هر موضوع صورت گرفته است.
برخی مباحثِ مرتبط با تعریفِ شاخص ها و/یا روش شناسیِ کتاب سنجی در نظر گرفته شده اند. از
جمله این مباحث )مرتبط با تعاریف( می توان به مواردی همچون تحلیلِ شباهت/تنوع، معیارهای
اندازه گیریِ همبستگی، گراف ها یا تصمیم گیری چند معیاره، اشاره داشت. از طرفِ دیگر، به برخی
1. organization of knowledge
به فعالیت هایی همچون توصیف مدرک، شاخ صسازی و رد هبندی در کتابخانه ها، پایگا ههای اطلاعاتی و بایگانی ها اطلاق
م یگردد، که توسط کتابداران، بایگان یکنندگان و متخصصان موضوعی، همچنین الگوریتم های رایان های صورت می گیرد. سازمان
دانش به عنوان یک زمینه مطالعاتی، با ماهیت و کیفیت فرایند سازماندهی دانش و نظام های سازماندهی دانش مرتبط است، که
جهتِ سازماندهی مدارک و مفاهیم استفاده م یشود.
از مباحث مانندِ تحلیل محتوا 1، تحلیل هم واژگانی 2، تحلیلِ متن 3، تجسم/ تصویرسازی 4 و نقشهِ
نگاشتِ شبکهِ داده هایِ علم سنجی 5، نیز به صورت مختصر پرداخته شده است.
اهمیتِ هر تعریف، ارتباطِ مستقیم با طولِ آن )تعداد کلمات یا جملاتِ توصیف( ندارد، بلکه
طولِ تعریفِ هر کلیدواژه 6 به گونه ای انتخاب شده است تا بتواند روشن ترین و بهترین توصیف را از
کلیدواژه ارائه دهد. تلاش مجدّانه ای جهتِ جمع آوریِ اطلاعاتِ کتاب شناختی صورت گرفته است.
این اطلاعات در ادامه هر تعریفِ کلیدواژه ارائه شده اند. درراستایِ ارائه اطلاعاتِ کتاب شناختی، نام
افرادی بیان شده است که برای نخستین بار به ارائهِ آن مفهوم پرداخته اند. آنها پژوهشگرانی هستند که
ابتدا، مبحثِ ارائه شده را پیشنهاد نموده اند یا به بیانِ دیگر، به نوعی مُبدعِ یا مطرح کنندهِ آن موضوع
به شمار می روند. چنانچه هر یک از شاخص های مرتبط )و/یا کارهای مرتبط(، در مسیرِ تدوین این
دایره المعارف نادیده گرفته شده باشند. برای آن عذرخواهی می کنیم. اگرچه حذفِ شاخص یا یک
موضوع، به صورتِ تعمدی صورت نگرفته است، اما ما مسئولیتِ کامل هرگونه حذف را بر عهده
می گیریم.
| نویسنده |
روبرتو تودسکینی آلبرتو باچینی |
| مترجم |
سپیده فهیمی فر سارا میرزا ابوالحسن خان ایلچی لیلا میرزا ابوالحسن خان ایلچی امیر سالار ونکی |
| ناشر | شرکت چاپ و نشر بازرگانی |
| تعداد صفحات | 742 صفحه |
| دسته بندی | تازه های نشر |
| تاریخ انتشار | 1404 |
| شابک | 9786223741357 |
| قیمت | 2,120,400 تومان |
| زبان | فارسی |
پیشگفتار 15
قدردانی 17
یادداشت ها: )علائم( و نمادها 18
نویسندگان 20
راهنمای کاربران 21
مقدمه 24
حرفِ 33 A
33 دانشگاهی )سابقه علمی(
شاخص های مبتنی بر سِنّ
38 شاخص فعالیت ) )AI
43 سنجه های جایگزین
47 تحلیلِ کهن الگویی
49 نویسنده
53 رویکردهای بدیهی به شاخص های کتاب سنجی
حرفِ 57 B
59 قانونِ بنفورد
4 کتاب راهنمای شاخص های کتا بسنجی
61 پایگاه های کتاب شناختی
66 نما گرهای کتاب سنجی
66 شاخص های کتاب سنجی )/ نما گرهای کتاب سنجی(
76 شاخص های کتاب سنجی برای مجموعه ها
78 شاخص های کتاب سنجی برای کشورها
82 نرم افزارهای کتاب سنجی
84 امتیاز بوردا )/ شمارش/ تعدادِ بوردا(
حرف 87 C
88 شاخص CDS )/ شاخص امتیاز توزیع استناد(
90 شاخص C
93 فعالیت )کنشگریِ( شاخص استنادی ) )CIA
94 طول عمر استناد
94 شبکه های استناد )/ گراف استناد(
98 ظرفیت استناد
99 سرعت استناد
107 استنادها
118 شاخص های موزون هم تألیفی
147 نما گرهای مبتنی بر هم تألیفی
147 شبکه های هم تألیفی
151 تحلیلِ هم استنادی
151 معیارهای اندازه گیری همکاری
164 شاخص های کتاب سنجی ترکیبی
165 نما گرهای کتاب سنجی ترکیبی )/ شاخص های کتاب سنجی ترکیبی، ...(
172 شاخص هیرش به هم پیوسته
مطالب هرستف 5
173 معیارهای اندازه گیری تمرکز
177 کنگلومرا )هم جوشی ناهمگون(
179 معیارهای اندازه گیری همبستگی
185 فرمولِ اعتبار
186 ماتریس استنادی متقاطع
حرف 189 D
189 پایگاه داده
189 شاخص DCI )/ اثرِ )تأثیر( تجمعی تنزیل شده(
192 امتیاز اشاعه )انتشار(
194 شاخص d
195 همکاری رشته های علمی )همکاری درون رشته ای و بین رشته های علمی(
حرف 199 E
199 امتیاز مقدار ویژه
201 معیارهای اندازه گیری آنتروپی
208 اعداد اردوش
حرف 211 F
211 نمودار فررس
215 شاخص مستقلِ حوزه )/ شاخص ) fi
215 شاخص f
219 شمارشِ کسری استناد
225 شمارش کسری
226 مقدار f
حرف 229 G
6 کتاب راهنمای شاخص های کتا بسنجی
229 جنسیت
233 شاخص های کتاب سنجی تعمیم یافته
236 گوگل اسکالر ) )GS
238 گراف ها
245 )Guns et al., 2011(
250 ادبیات خا کستری
251 گروه نویسندگان
260 رشد رفتاری
حرف 263 H
265 منابع بسیار استناد شده )پر استناد(
307 h l شاخص
308 توالی شاخص هیرش
310 فراوانی k هیرش )≡ فراوانی/ تناوب های )k
311 مدلِ هیرش
حرف 315 I
315 شاخص IFQ2A )≡ شاخص تحلیلِ کمّی و کیفی مؤسسه - حوزه(
318 شاخص کیفیت و بهره وری ) )IQp
319 شاخص های غیر مستقیم H
321 توابع تأثیر
322 فرآیند تولید اطلاعات ) )IPP
323 اطلاعات سنجی
325 قوانین اطلاعات سنجی )≡ قوانین کتاب سنجی، توزیع های اطلاعات سنجی(
335 معیارهای اندازه گیری تعاملی
339 ویراستاری در هم تنیده )همبسته(
مطالب هرستف 7
342 بین المللی سازی معیارهای اندازه گیری
حرف 349 J
349 شاخص J
351 مجله )≡ مجله پژوهشی، مجله دانشگاهی، مجله علمی(
359 نما گرهای اثر مجله
حرف 393 K
حرف 395 L
395 شماره پیوند لیبرمن-ولف )≡ عدد پیوند )L-W
396 منحنی لورنز
399 حرف M
399 اثر متیو
400 شاخص ما کس پرود
403 میانگینِ امتیازِ استنادِ نرمال شده ) )MNCS
407 ماتریس هم تألیفی )نویسندگان مشترک(
410 تصمیم گیری چند معیاره ) )MCDM
415 شاخص های هیرش چند بُعدی
417 تحلیل چند متغیرهِ شاخص های کتاب سنجی
حرف 421 N
421 تحلیل شبکه
422 استنادهای نرمال شده
حرفِ 425 O
425 منسوخ شدگی یا کهنگی
8 کتاب راهنمای شاخص های کتا بسنجی
426 منابع دسترسی آزاد ) )OAR
428 درجه رشد ) )I
حرفِ 431 P
431 رتبه صفحه
439 شاخص کیفیت منبع ) )PQI
440 شباهت منابع
استنادها تجمعی 450
451 ثبت اختراعات
حقّ
455 همتا داوری )بررسی همتا(
457 نما گرهای مبتنی بر صدک
468 شاخص عملکرد
470 شاخص پرایس
471 شاخص های تولید )≡ شاخص های عملکرد(
474 مقدارِ )ارزش( شِبه شاپلی
475 ماتریس استناد- انتشار )≡ ماتریس )p-c
480 آثار منتشر شده
481 امتیازات آثار منتشر شده
483 نمودارهای PY / CY
حرف 485 Q
485 شاخص Q
491 معیارهای اندازه گیری چندکی
حرف 495 R
497 اثر )تأثیر( مجدد
499 حوزه های پژوهشی
مطالب هرستف 9
508 اثرِ پژوهشی )≡ اثرِ استناد؛ اثرِ علمی(
509 بروندادِ پژوهشی )≡ محصول پژوهشی(
510 بهره وری پژوهش
513 کیفیت پژوهش
516 معیار اندازه گیری رسکین
516 روش شناسی سطح پاسخ ) )RSM
518 سلب اعتبار
523 شاخص ضرباهنگ )ریتم( در ماتریسِ استناد-انتشار
حرف 527 S
528 شبکه همکاری علمی
529 آثار منتشر شده علمی )≡ آثار منتشر شده دانشگاهی(
532 قوّت علمی ) )SS
533 SCImago
539 رتبه بندی مجلّت SCImago
541 سطح پژوهشگر )≡ سطحِ یک پژوهشگر(
542 اسکوپوس
547 معیارهایِ اندازه گیری شباهت/تنوع
554 استناد )استناد به وب(
556 رویکرد اولویت اعلام شده
557 شاخص نرخ اعمال ) )SRI
558 نما گرهای موفقیت
شاخ صهای هیرش متوالی )≡ شاخ صهای هیرش تکراری، ...( 560
حرف 565 T
565 شاخص های کتاب سنجی وابسته به زمان
10 کتاب راهنمای شاخص های کتا بسنجی
566 پنجره زمانی
569 نشانه ها )توکن ها(
569 شاخص تأثیر کلی )≡ شاخص (
حرف 573 U
573 رتبه بندی دانشگاه ها
حرف 583 V
حرف 585 W
585 توزیع وارینگ
588 وب سنجی )≡ سایبرمتریک(
589 وب آو ساینس ) )WOS
593 شاخص w )≡ شاخص وولین(
حرف 595 X
حرف 597 Y
597 اثر یول-سیمپسون )≡ پارادوکس سیمپسون(
حرف 599 Z
حروف یونانی 601
منابع 603
هدفِ این کتاب جمع آوری شاخص های کتاب سنجی در قالبِ یک دایره المعارف است؛ امید
است که کتابِ پیش رو بتواند به این هدف دست یابد و تمامیِ شاخص های پیشنهادی در ادبیات
کتاب سنجی را پوشش دهد. سازمانِدهی دانش1، نه تنها مجموعه ای از حقایق - ذخیره ای از اطلاعات
- را فراهم می آورد؛ بلکه به رشدِ دانش کمک می نماید. سازماندهی دانش، خود یکی از راه های انجام
پژوهش است. در مورد هدف نهایی یک راهنمای دایره المعارف این عبارت درست است : "در حقیقت،
سازماندهیِ دانش، از )فرایند( تولیدِ آن جدا نیست."
در این کتاب تلاش می شود تا شاخص های کتاب سنجی مورد علاقه مشترکِ میانِ تمامِ بازیگرانِ
جوامعِ علمی که برای تجزیه و تحلیل و توصیفِ فعالیت های پژوهشی و به منظورِ ارزیابیِ پژوهشی
استفاده می شوند مدنظر قرار گیرد. کتابِ راهنمای شاخص های کتاب سنجی تعاریف، فرمول ها،
الگوریتم ها و نظراتِ کوتاه درخصوصِ شاخص های کتاب سنجیِ شناخته شده در ادبیات را که در
سطوح مختلف تعریف شده اند، برای پژوهشگران، گروه هایی از نویسندگان، مؤسسات و کشورها
جمع آوری می کند. تمامیِ تعاریف به ترتیبِ حروفِ الفبا، سازماندهی شده اند و تلاشِ فراوانی
درخصوصِ یکسان سازیِ نمادها برای افزایشِ قابلیتِ مقایسه و درکِ هر موضوع صورت گرفته است.
برخی مباحثِ مرتبط با تعریفِ شاخص ها و/یا روش شناسیِ کتاب سنجی در نظر گرفته شده اند. از
جمله این مباحث )مرتبط با تعاریف( می توان به مواردی همچون تحلیلِ شباهت/تنوع، معیارهای
اندازه گیریِ همبستگی، گراف ها یا تصمیم گیری چند معیاره، اشاره داشت. از طرفِ دیگر، به برخی
1. organization of knowledge
به فعالیت هایی همچون توصیف مدرک، شاخ صسازی و رد هبندی در کتابخانه ها، پایگا ههای اطلاعاتی و بایگانی ها اطلاق
م یگردد، که توسط کتابداران، بایگان یکنندگان و متخصصان موضوعی، همچنین الگوریتم های رایان های صورت می گیرد. سازمان
دانش به عنوان یک زمینه مطالعاتی، با ماهیت و کیفیت فرایند سازماندهی دانش و نظام های سازماندهی دانش مرتبط است، که
جهتِ سازماندهی مدارک و مفاهیم استفاده م یشود.
از مباحث مانندِ تحلیل محتوا 1، تحلیل هم واژگانی 2، تحلیلِ متن 3، تجسم/ تصویرسازی 4 و نقشهِ
نگاشتِ شبکهِ داده هایِ علم سنجی 5، نیز به صورت مختصر پرداخته شده است.
اهمیتِ هر تعریف، ارتباطِ مستقیم با طولِ آن )تعداد کلمات یا جملاتِ توصیف( ندارد، بلکه
طولِ تعریفِ هر کلیدواژه 6 به گونه ای انتخاب شده است تا بتواند روشن ترین و بهترین توصیف را از
کلیدواژه ارائه دهد. تلاش مجدّانه ای جهتِ جمع آوریِ اطلاعاتِ کتاب شناختی صورت گرفته است.
این اطلاعات در ادامه هر تعریفِ کلیدواژه ارائه شده اند. درراستایِ ارائه اطلاعاتِ کتاب شناختی، نام
افرادی بیان شده است که برای نخستین بار به ارائهِ آن مفهوم پرداخته اند. آنها پژوهشگرانی هستند که
ابتدا، مبحثِ ارائه شده را پیشنهاد نموده اند یا به بیانِ دیگر، به نوعی مُبدعِ یا مطرح کنندهِ آن موضوع
به شمار می روند. چنانچه هر یک از شاخص های مرتبط )و/یا کارهای مرتبط(، در مسیرِ تدوین این
دایره المعارف نادیده گرفته شده باشند. برای آن عذرخواهی می کنیم. اگرچه حذفِ شاخص یا یک
موضوع، به صورتِ تعمدی صورت نگرفته است، اما ما مسئولیتِ کامل هرگونه حذف را بر عهده
می گیریم.
برچسب ها: راهنمای, شاخص, های, کتاب, سنجی, تکباب, j;fhf, تکباب
© Copyright 2019 All Rights Reserved
طراحی سایت : نونگار پردازش